Ποιος φορτώνει και ποιος σέρνει το έλκηθρο του Άη Βασίλη;

 

(Ευελιξία στην αγορά εργασίας ή εργαζόμενοι λάστιχο;)

 

Οι περίοδοι των γιορτών είναι κατά κανόνα περίοδοι στις οποίες ο κόσμος επιχειρεί να χαλαρώσει, να ξεχάσει τα προβλήματά του, να ζήσει λίγο "εκτός" πραγματικότητας. Επιχειρεί, χωρίς να το καταφέρνει όμως πάντοτε, και πολύ περισσότερο στα χρόνια της κρίσης, αφού τα προβλήματα δεν κάνουν διακοπές. Ακόμα περισσότερο, υπάρχουν μεγάλες κατηγορίες - νεότερων κυρίως αλλά όχι μόνο - εργαζομένων, οι οποίοι όχι απλώς δεν σταματούν να εργάζονται τις περιόδους των γιορτών, αλλά εργάζονται ακόμα πιο εντατικά για να καλυφθούν οι μεγαλύτερες ανάγκες των επιχειρήσεων κυρίως στους κλάδους του λιανεμπορίου και του επισιτισμού. Οι επιχειρήσεις δεν συνηθίζουν να κάνουν επιπλέον προσλήψεις στις περιόδους της μεγάλης ζήτησης, αυξάνοντας απλώς την εκμετάλλευση που υφίστανται οι εργαζόμενοι, οι οποίοι καθώς περνούν τα χρόνια, έχουν αποκτήσει ένα ακόμα χαρακτηριστικό: είναι πλειοψηφικά επισφαλώς και ελαστικά εργαζόμενοι.

 

Την κατάσταση είχαν μάλλον προφητικά περιγράψει οι monty python, από τη ματιά των ξωτικών και των ταράνδων του Άη Βασίλη, σε ένα από τα πιο γνωστά αιρετικά χριστουγεννιάτικα τραγούδια:

 

 

 

 

 

 

 

Αυτές οι καταστάσεις δεν αφορούν μόνο την χειμερινή εορταστική περίοδο φυσικά. Υπάρχουν όλη τη χρονιά φάσεις που οι εργαζόμενοι γίνονται (περισσότερο) λάστιχο και δεν είναι τυχαίο ότι συνήθως είναι εργαζόμενοι χωρίς σταθερές σχέσεις εργασίας. Λευκές νύχτες, black Friday, καλοκαιρινή σαιζόν στον τουρισμό παρέχουν δυστυχώς πολλά παραδείγματα στην Ελλάδα του σήμερα. Kι όμως η προσπάθεια αποδόμησης των σταθερών σχέσεων εργασίας σε όλες τις χώρες της Ευρώπης και ειδικότερα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου υπήρχαν νωρίτερα κατοχυρωμένες, δεν είναι καινούρια. Ξεκίνησε με το ιδεολογικό περίβλημα της "ευελιξίας", η οποία υποτίθεται θα συνοδευόταν από την "ασφάλεια" των εργαζομένων (από τη σύντμηση των δύο όρων προέκυψε η flexicurity, όρος που πρωτοεμφανίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του '90).

 

Κάτι τέτοιο προφανώς και δεν συνέβη. Υλοποιήθηκαν μια σειρά στρατηγικών που έφερναν τους εργαζόμενους, και ειδικότερα τις νεότερες κάθε φορά γενιές, σε χειρότερη θέση στο συσχετισμό δύναμης απέναντι στους εργοδότες, με χειρότερες αμοιβές και με κουρεμένα δικαιώματα. Χρησιμοποιήθηκαν διάφορες προφάσεις κατά καιρούς, πάντα όμως με σαφή στόχευση προς την ίδια κατεύθυνση. Άλλοτε η "απειρία" νέων εργαζομένων οι οποίοι δεν είναι αρκετά παραγωγικοί και πρέπει να μείνουν χωρίς κανονικές σχέσεις εργασίας για όσο διάστημα "εκπαιδεύονται", λες και η εργασία τους δεν απέφερε έτσι κι αλλιώς κέρδη στους εργοδότες τους, ενώ η δουλειά της πρώτης περιόδου τους έκανε εξαιρετικά παραγωγικούς για τη συγκεκριμένη επιχείρηση.

 

Ποιος δεν θυμάται τα προγράμματα stage, ενώ και οι κάθε είδους πρακτικές ασκήσεις και μαθητείες συνεχίζουν να πολλαπλασιάζονται τα χρόνια που ακολούθησαν. Άλλοτε το ιδεολογικό εφεύρημα ότι τα κράτη πρέπει να σταματήσουν να "επιδοτούν την ανεργία", να παρέχουν δηλαδή ένα ελάχιστο αξιοβίωτο εισόδημα σε όσους και όσες αποστερούνται το θεμελιώδες δικαίωμα στην εργασία, και έπρεπε πλέον να "επιδοτήσουν την εργασία", δηλαδή πρακτικά να πληρώνουν τους εργοδότες για να προσλαμβάνουν εργαζομένους για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, με πιο μαζικό παράδειγμα στην Ελλάδα τα προγράμματα voucher της προηγούμενης περιόδου.

 

Στα χρόνια της κρίσης και των μνημονίων στην Ελλάδα πολλαπλασιάστηκαν τόσο οι εργαζόμενοι που εργάζονται με επισφαλείς και ελαστικές σχέσεις εργασίας (με βάση τα στοιχεία του συστήματος ΕΡΓΑΝΗ, πάνω από τις μισές νέες θέσεις εργασίας αφορούν μερική ή εκ περιτροπής απασχόληση, χωρίς να συνυπολογίζουμε όλες τις υποκρυπτόμενες εργασιακές σχέσεις ή τις σχέσεις που αφορούν πλήρη απασχόληση στο ωράριο αλλά είναι παρόλα αυτά ελαστικές) αλλά και οι ίδιες οι μορφές τους. Με την κατάργηση πολλών πλευρών του εργατικού δικαίου, την διάλυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων που αποτελούσαν τη βάση συγκρότησης των συνδικαλιστικών ενώσεων, αλλά κυρίως την εκτίναξη των ποσοστών ανεργίας που εξώθησε πολλούς εργαζόμενους να αποδέχονται απαράδεκτες συνθήκες εργασίας και αμοιβές, το εργασιακό τοπίο μαύρισε βαθιά. Αδήλωτη εργασία, εργαζόμενοι που δηλώνονται πολύ λιγότερες ώρες από όσες εργάζονται, το "μπλοκάκι" ως μαζική σχέση εργασίας ακόμα και σε κλάδους που προηγουμένως δεν είχε καν εμφανιστεί, κυλιόμενες προσλήψεις ορισμένου χρόνου με ενδιάμεσα κενά - αρκετές φορές ανύπαρκτα στην πραγματικότητα - για να μην κατοχυρώνονται τα δικαιώματα των συμβάσεων αορίστου χρόνου και ο κατάλογος είναι μάλλον ατελείωτος.

 

Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι το ίδιο το δημόσιο - μετά και την ουσιαστική απαγόρευση των προσλήψεων - χρησιμοποιεί κυρίως προγράμματα ολιγόμηνης απασχόλησης για να καλύψει πολλές από τις ανάγκες του, ακόμα και σε θέσεις βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων όπως η καθαριότητα, ενώ συντηρεί εδώ και πάρα πολλά χρόνια τα απαράδεκτα καθεστώτα των αναπληρωτών δασκάλων και καθηγητών, με τα οποία εργαζόμενοι επί χρόνια στο δημόσιο απολύονται κάθε καλοκαίρι και ξαναπροσλαμβάνονται το Σεπτέμβριο, ενώ είναι προφανές ότι καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες στην εκπαίδευση.

 

Οι συνέπειες είναι τόσο πολυεπίπεδες που είναι δύσκολο να αναλυθούν πλήρως στην έκταση ενός άρθρου. Εκτείνονται όμως από τα πολλά θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα στην καθαριότητα, με θύματα εργαζομένους που δούλευαν με ελαστικές σχέσεις, έχοντας άρα μικρότερη εμπειρία και εκπαίδευση μέχρι την απένταξη ουσιαστικά των γυναικών σε μεγάλο βαθμό από την παραγωγική διαδικασία σε μια σειρά από κλάδους. Δεν είναι υπερβολή: Οι υποψήφιες μητέρες που δεν καλύπτονται από σχέσεις εργασίας του πρώην ΙΚΑ, μένουν απλήρωτες στην άδεια εγκυμοσύνης και λοχείας, και αντιμετωπίζονται ως βαρίδια από τους εργοδότες, οι οποίοι δεν διστάζουν σε αρκετές περιπτώσεις να προβούν και σε απολύσεις, παρότι οι εργαζόμενες - όταν βέβαια γνωρίζουν τα δικαιώματά τους - δικαιώνονται μέσα από κινητοποιήσεις ή και δικαστικές διαμάχες, αφού το θεσμικό πλαίσιο παραμένει εξαιρετικά αυστηρό και καλύπτει και εργαζόμενες με υποκρυπτόμενες σχέσεις εργασίας. Δεν χρειάζεται φυσικά να αναφέρουμε την πλήρη αδυναμία εκπόνησης οποιουδήποτε σχεδιασμού ζωής, έστω και μεσοπρόθεσμου, όταν δεν ξέρεις εάν θα έχεις δουλειά τον άλλο μήνα ή την άλλη βδομάδα, με τα αφεντικά να έχουν πλήρη ασυδοσία στις απολύσεις και να γλυτώνουν μέσω τεχνασμάτων - παράνομων σε αρκετές περιπτώσεις - την καταβολή έστω και πενιχρών αποζημιώσεων.

 

Η κατάσταση αυτή μπορεί και πρέπει να ανατραπεί, αλλά αυτό δεν είναι μια εύκολη διαδικασία. Χρειάζεται πρώτα από όλα οι ίδιοι οι εργαζόμενοι να αντιλαμβάνονται ότι οι επισφαλείς σχέσεις εργασίας δεν είναι πρόσκαιρες, αλλά ότι πολλοί και πολλές θα αναγκαστούν να περάσουν ολόκληρο τον εργασιακό τους βίο μεταπηδώντας ανάμεσα σε τέτοια καθεστώτα αν αυτά δεν καταργηθούν.  Πρέπει να υπάρξει ένταξη των εργαζομένων αυτών στα αντίστοιχα συνδικάτα, κλαδικά, ομοιοεπαγγελματικά και επιχειρησιακά, και να υπάρξει και μέριμνα από τα Εργατικά Κέντρα και τις άλλες οργανώσεις χωρικής αναφοράς να αντιπαλέψουν τις ελαστικές σχέσεις εργασίας. Υπάρχουν εξάλλου ήδη παραδείγματα συσπειρώσεων αγώνα από εργαζόμενους που κινούνται στη γκρίζα ζώνη μεταξύ επισφάλειας και ανεργίας, υποαμείβονται και απασχολούνται ελαστικά και δεν καλύπτονται από τον γραφειοκρατικό συνδικαλισμό. Το παράδειγμά τους πρέπει όμως να πολλαπλασιαστεί και να αποτελέσει οδηγό, εάν θέλουμε να αποτελέσει αυτή η κατάσταση κάποια στιγμή παρελθόν και όχι την εικόνα ενός ζοφερού και αβέβαιου μέλλοντος.

Please reload

Πρόσφατα άρθρα
Please reload

Αναζήτηση

Ακολούθα μας

  • Facebook Social Icon

Copyright © 2018 bakiri.website. All rights reserved.