Σεξισμός στο εργασιακό περιβάλλον: Μπαρ, Μουσική σκηνή, Γραφείο

7.11.2017

Το παρόν κείμενο είναι το πρώτο από μία σειρά άρθρων, που ως θέμα τους θα έχουν τον σεξισμό στο εργασιακό περιβάλλον. Έχουμε σκοπό να προβάλουμε αυτούσιες εμπειρίες γυναικών καθώς και την οπτική τους πάνω στο ζήτημα. Για προφανείς λόγους, τα κείμενα των γυναικών που θέλουν να εκφραστούν, θα υπογράφονται όπως οι ίδιες επιθυμούν (όνομα, ψευδώνυμο, ανώνυμη). Σε αυτό το πρώτο μέρος του αφιερώματος, παραθέτουμε τις εμπειρίες από τρεις διαφορετικούς εργασιακούς χώρους: Μπαρ, Μουσική Σκηνή, Γραφείο.

 

Δήμητρα

 

«Ο σεξισμός είναι διάχυτος και απαντάται σε πολλές πτυχές της ζωής, και έτσι η αντιμετώπισή του και των προβλημάτων που φέρει, είναι καθημερινό ζήτημα. Μια συνθήκη όπου κάποιος εξαρχής αντιμετωπίζεται με βάση μια στερεότυπη εικόνα και θεωρείται κατώτερος από τον συνομιλητή του, φέρει μεγάλο ψυχολογικό βάρος, πόσο μάλλον όταν αυτό σε επιβαρύνει στον χώρο εργασίας. Η βραδινή εργασία βρίσκεται σε αντίθεση με την πρωινή ζωή της νοικοκυράς και φέρει τις προκαταλήψεις που πάντα συνοδεύουν μια παρεκκλίνουσα από το πρότυπο κατάσταση. Έτσι, το να σερβίρεις ποτά, συνοδεύεται εύκολα από σεξιστικά σχόλια, που μπορεί να εμπεριέχονται σε μία φράση αρκετή για να σε ταράξει αλλά και να σε πυροδοτήσει σε χρόνο ντε-τε:

 

Τον δικό σου δεν τον πειράζει που δουλεύεις νύχτα;”.“ Όχι, συνήθισε από πέρυσι που μάζευα τα σκουπίδια στον δήμο, το ίδιο ωράριο είχα, αλλά έπαιρνα πιο βαριά ένσημα.”

 

Όταν η δουλειά κάποιου αφορά την εξυπηρέτησή σου, η κατάσταση από μόνη της απαιτεί να επικοινωνήσετε με άμεσο τρόπο. Η επικοινωνία δεν μπορεί να δικαιολογήσει την ερωτική προσέγγιση και εν τέλει την ενόχληση του ανθρώπου που δουλεύει, ειδικά όταν αυτός με προφάνεια δεν το επιδιώκει. Επιπλέον πρέπει να παραδεχτούμε ότι η προκατάληψη απέναντι στην γυναικεία εργασία υπάρχει, και γι αυτό μπορεί και εντείνεται. Για παράδειγμα, όταν οι απαιτήσεις μιας εργασίας έχουν εξωστρεφή χαρακτηριστικά* και η γυναίκα εκθέτει τον εαυτό της στον υπόλοιπο κόσμο, ευκολότερα ένας σεξιστής θα την έκρινε "άτιμη" και εν τέλει θα την παρενοχλούσε. Όπως παρενόχληση είναι μια τέτοια επικριτική ατάκα από μόνη της.

 

Η γυναίκα μου, μου τρώει την ψυχή, όλο γκρίνια-γκρίνια”. “Αν την κατηγορείς τόσο όσο τώρα, δεν απορώ που αντιδράει. Την προσβάλλεις μπροστά μου, που είμαι άγνωστη. Ίσως αυτή η στάση να φταίει για όλα τελικά.”

 

Εδώ παρατηρούμε και το εξής παράδοξο: κατηγορεί μια γυναίκα γκρινιάρα, χωρίς κάποια αιτιολόγηση, σαν η γκρίνια να είναι εγγενής στην γυναίκα, παρόλο που ο ίδιος τα κάνει όλα αυτά γκρινιάζοντας. Έπειτα απευθύνεται σε μια άλλη γυναίκα, σαν να πρόκειται αυτή να του δώσει δίκιο για κάτι τέτοιο. Η προσδοκία αυτή από μόνη της ξεγυμνώνει προβληματικές, αφού για να προσδοκάται κάτι, σημαίνει ότι η εμπειρία το έχει επιβεβαιώσει στο παρελθόν. Γι αυτό και δεν πρέπει να δίνεται χώρος για κανένα σεξιστικό σχόλιο, όποιον και να αφορά. Η ανάγκη υπεράσπισης των έμφυλων δικαιωμάτων είναι μεγάλη. Μέσα από την στάση και την συμπεριφορά μας, αυτές οι λογικές πρέπει να περιορίζονται και να περιθωριοποιούνται, για να γίνει η ζωή ολονών μας πιο εύκολη. Το βάρος της προκατάληψης διαπερνά και την ίδια την υπεράσπισή μας απέναντι στον σεξισμό, αφού χαρακτηριζόμαστε υπερβολικές ή ευερέθιστες, ενώ στην ουσία αντιπαραθετόμαστε σε μια προσβολή που μας έχει γίνει. Μόνο περήφανοι/ες όμως μπορούμε να είμαστε γι αυτό.

 

Είσαι αντράκι”. Φράση που χρησιμοποιεί ο συνομιλητής σου όταν σε παραδέχεται για την στάση σου. Τα καλά χαρακτηριστικά που θέλει να επικροτήσει, συνήθως όταν αυτά αφορούν την ευθύτητα, τον δυναμισμό, την δύσκολη εργασία, αποδίδονται σε αντρικής ποιότητας αρετές. Σαν να εξυψώνεσαι προς την ανώτερη βαθμίδα, την ανδρική.

"Όχι είμαι γυναίκα. Μπορώ να είμαι έξυπνη, δυνατή, δυναμική, ειλικρινής και πολλά άλλα, ενώ είμαι γυναίκα. Τι σε μπερδεύει;”

 

*(που, κατά τον Bourdieu, σε συμβολικό επίπεδο η εξωστρέφεια είναι συνυφασμένη με τις ανδρικές αξίες, ενώ η αντίθετή της, εσωστρέφεια, με τις γυναικείες.)

 

Ανώνυμη

 

«Δουλεύοντας ως τραγουδίστρια κατά τη φοιτητική μου ζωή στα Γιάννενα, κλήθηκα ένα βροχερό απόγευμα στο γραφείο του αφεντικού μου για να μου μιλήσει για την έως τότε τρίμηνη εργασία μου! Το αφεντικό με περίμενε για να μου ζητήσει να πηγαίνω στο μαγαζί και τις άλλες ημέρες να πίνω κάνα ποτό τζάμπα, "μην τυχόν κάποιος πελάτης θέλει να με γνωρίσει". Στην απάντηση μου "αν θέλει να με ΑΚΟΥΣΕΙ, ας έρθει τις μέρες που εργάζομαι", μου είπε "αν κάποιος δεν συμμορφώνεται με τους κανόνες της ομάδας, όπως στο ποδόσφαιρο, φεύγει. Δε θα αλλάξω εγώ, ο προπονητής, αλλά οι παίκτες". Τη σεζόν εκείνη, η ομάδα μου η Liverpool πήρε τον Klopp. Μάντεψε, πρώην αφεντικό, που λίγες μέρες αργότερα με παρακαλούσες να μείνω όταν παραιτήθηκα: Η Liverpool πήγε καλύτερα, και η κονσομασιόν δεν είναι ντροπή αν κάποια θέλει να την κάνει. Πρέπει να είναι όμως επιλογή και κατά τη γνώμη μου να μην εμπλέκεται με μουσικές σκηνές!»

 

Γιώτα

 

«Αφήνοντας πίσω μου την ιδιάζουσα ταυτότητα της φοιτήτριας και υιοθετώντας πλέον για τα καλά το ρόλο της εργαζόμενης, ένας νέος ορίζοντας προσδοκιών και υποχρεώσεων άρχισε να εμφανίζεται μπροστά μου σε όλο του το καταπιεστικό και στερεοτυπικό του φάσμα. Σαn γυναίκα εργαζόμενη, οι συνέπειες του φύλου μου, ως ένα αυθαίρετο κοινωνικό κατασκεύασμα, πραγματώνονται σε διπλό ταμπλό, τόσο μέσα σε μια πατριαρχικά δομημένη κοινωνία, όσο και σε ένα εκμεταλλευτικό καπιταλιστικό σύστημα.

 

Ο σταθμός όπου δουλεύω, σαν χώρος εκδήλωσης σχέσεων και συγκρούσεων μεταξύ διαφορετικών υποκειμένων, προσδιορίζεται από κυρίαρχες πατριαρχικές αντιλήψεις· συγκεκριμένα, μια μείξη κακεκτυπικού νεοέλληνα με χρυσαυγίτη ή με κάποια υποψία εναλλακτικής δεξιάς για τους νεώτερους. Πρώτη στις αρτηριοσκληρωτικές τους απόψεις υπέπεσε η σωματική μου υπόσταση ως αδύναμη και γι’ αυτό με προόρισαν για δουλειά γραφείου. Η πνευματική μου διάπλαση κρίθηκε ”γυναικεία” και γι’ αυτό αποκλείστηκα από τις συζητήσεις ”υψηλού’’ περιεχομένου περί πολιτικής, περί φυσικής, μεταφυσικής κτλ. Η συναδελφική τους προφύλαξη στάθηκε στο να μην ντύνομαι προκλητικά και να περιοριστώ στα ενδότερα του γραφείου, μακριά από αδιάκριτα μάτια. Δεν εξέλειψαν και εκείνοι οι τύποι που θα θίξουν  με τις μισογυνίστικες ατάκες τους πώς πρέπει να περιφέρεται ένα θηλυκό. Η εχθρότητα είναι αυτή που εξέλαβα όταν αδυνατούσαν να εντάξουν “παρεκκλίνουσες” συμπεριφορές στα κακοσχηματισμένα καλούπια τους.

 

Στην προσπάθεια μου να κρατήσω ακέραια την προσωπικότητα και την ψυχική μου υγεία, μέσα στην παράνοια των προκαταλήψεων με βάση το φύλο, η περιφρόνηση και η σιωπή μου δεν μου έφταναν. Όταν επικοινώνησα ξεκάθαρα τις εμπειρίες μου με άλλα άτομα στον εργασιακό μου χώρο που έδειξαν σεβασμό και κατανόηση, βρήκα συμμάχους. Συνεχίζοντας, ακόμη σε αποκαλυπτικό τόνο, πεποίθηση μου είναι ότι χρειάζονται άγρυπνες ατομικές και συλλογικές πρακτικές για να μην εσωτερικεύσουμε το σεξισμό στην καθημερινότητά μας, με τη σιγουριά ότι οι κοινωνικές κατασκευές συνεχώς πλάθονται και τα καλούπια σπάνε!»

 

 

Please reload

Πρόσφατα άρθρα
Please reload

Αναζήτηση

Ακολούθα μας

  • Facebook Social Icon

Copyright © 2018 bakiri.website. All rights reserved.